Türkiye'de Harf Notu Sistemi

Türkiye'deki üniversiteler notları harf sistemiyle (AA, BA, BB, CB, CC, DC, DD, FD, FF) ifade eder. Bu sistem YÖK tarafından belirlenen esaslara uyumludur; ancak not aralıkları üniversiteden üniversiteye küçük farklılıklar gösterebilir. Bu rehberde her harf notunun anlamı, 4'lük karşılıkları, başarı–başarısız ayrımı, CC-DD farkı ve üniversiteler arası farkları öğrenci dostu bir dille açıklıyoruz.

Harf Notları ve Karşılıkları

YÖK uyumlu üniversiteler genelde aşağıdaki harf notu yapısını kullanır. Her harf, 100'lük puana karşılık gelen bir aralığa ve 4'lük GPA katsayısına sahiptir. GPA hesaplamasında bu katsayılar kullanılır.

Harf	4'lük Katsayı	100'lük Aralık (Yaygın)	Durum
AA	4.00	90–100	Başarılı
BA	3.50	85–89	Başarılı
BB	3.00	80–84	Başarılı
CB	2.50	75–79	Başarılı
CC	2.00	70–74	Başarılı
DC	1.50	65–69	Koşullu geçer (kuruma göre)
DD	1.00	60–64	Koşullu geçer (kuruma göre)
FD	0.50	50–59	Başarısız
FF	0.00	0–49	Başarısız

Başarılı ve Başarısız Notlar

Başarılı notlar (AA, BA, BB, CB, CC): Bu notları aldığınızda dersi başarıyla geçmiş sayılırsınız. Dersi tekrar almanız gerekmez. CC (2.00) genelde asgari geçme notu olarak kabul edilir; yani 70 ve üzeri puan alan öğrenciler doğrudan geçer.

Koşullu geçer notlar (DC, DD): Birçok üniversitede DC ve DD, genel ortalamanız belirli bir değerin (örn. 2.00) üzerindeyse geçer sayılır. Ortalama düşükse bu dersler başarısız kabul edilip tekrar alınması gerekebilir. Bu kural "ortalama şartı" olarak bilinir. Örneğin 3 dersten DD aldınız ama genel ortalamanız 2.10 ise, bazı üniversitelerde bu dersler geçer sayılır.

Başarısız notlar (FD, FF): Ders tekrarı zorunludur. FF ve FD, GPA hesaplamasında 0.00 ve 0.50 katsayı ile dahil edilir; ortalamayı ciddi şekilde düşürür. Bu notları aldığınız dersleri mutlaka tekrar almanız ve geçmeniz gerekir; aksi takdirde mezun olamazsınız.

CC ve DD Farkı

CC (2.00) genelde asgari geçme notudur. 70–74 puan aralığında alınır; dersi başarıyla geçmiş sayılırsınız. DD (1.00) ise 60–64 puan aralığında alınır ve koşullu geçme kapsamındadır. Yani CC aldığınızda doğrudan geçersiniz; DD aldığınızda ise genel ortalamanız yeterli değilse (ör. 2.00 üstü değilse) o dersi tekrar almanız gerekebilir.

Bazı üniversitelerde DC ve DD tamamen başarısız sayılır; yani ortalamanız ne olursa olsun bu dersleri tekrar almanız gerekir. Bu kural üniversitelere göre değişir; kesin bilgi için lisans/öğretim yönetmeliğinize ve öğrenci işlerine mutlaka danışın.

Üniversiteler Arası Farklar

Harf notu aralıkları üniversiteden üniversiteye farklılık gösterebilir. Örneğin bazı üniversitelerde AA 90–100, bazılarında 88–100 olabilir. BA aralığı da 85–89 veya 83–87 gibi değişebilir. Bu küçük farklar, aynı puanı alan iki öğrencinin farklı harf notu almasına neden olabilir. Bu nedenle transkriptinizdeki harf notu, kendi kurumunuzun tablosuna göre verilir.

Başka bir üniversiteye geçiş veya Erasmus başvurusunda GPA'nız kurumunuzun hesapladığı değer kullanılır. Başvurduğunuz kurum, kendi kriterlerine göre transkriptinizi değerlendirir. Türkiye’deki üniversiteler genel olarak birbirine benzer not sistemleri kullandığı için büyük farklılıklar olmaz; ancak Avrupa veya ABD’ye başvururken dönüşüm tabloları farklı olabilir.

GPA Hesaplamasında Kullanım

Harf notlarını GPA'ya çevirirken her harfin 4'lük katsayısı kullanılır. Örnek: BB=3.0, CB=2.5. Her dersin (Katsayı × Kredi) değeri hesaplanır, toplamlar toplanır ve toplam krediye bölünür. FD ve FF ortalamaya dahil edilir; bu yüzden bir dersten FF almak GPA'yı ciddi şekilde düşürür. Özellikle kredisi yüksek (4–6 AKTS) bir dersten FF almak, telafi etmek için birkaç dersten yüksek not almanızı gerektirir.

Puan Aralıkları Neden Değişir?

Harf notu aralıkları üniversiteler arasında neden farklı? YÖK genel çerçeveyi belirler; ancak her üniversite kendi senatosuyla detayları (örn. AA 88–100 mü 90–100 mü) belirleyebilir. Bazı bölümler daha sıkı kriterler uygular; örneğin mühendislikte 85–89 BA, işletmede 83–87 BA olabilir. Bu farklar küçük olsa da, sınırda olan öğrenciler (örn. 89 puan) bir üniversitede BA, diğerinde BB alabilir. Transkriptinizdeki harf notu, sizin kurumunuzun tablosuna göre verilmiş olan resmi değerdir.